تفاوت فریت بار و کارگو چیست؟ راهنمای کامل و تخصصی برای مشتریان شرکت‌های حمل‌ونقل بین‌المللی

11 ساعت پیش

0 1 خواندن این مطلب 7 دقیقه زمان میبرد

در صنعت حمل‌ونقل بین‌المللی، دو اصطلاح فریت بار (Freight) و کارگو (Cargo) بسیار رایج هستند، اما بسیاری از افراد تصور می‌کنند این دو کاملاً مشابه‌اند؛ در حالی که از نظر کاربرد، فرآیند اجرایی، نوع مشتری و ساختار هزینه تفاوت‌های مهمی دارند.

در این مقاله، هر دو روش را به‌صورت تخصصی بررسی می‌کنیم، مزایا و معایب آن‌ها را توضیح می‌دهیم، کاربردهای هر کدام را معرفی می‌کنیم و نکاتی که مورد نیاز افرادی که قصد دارند بار و کالا به سایر کشور ها ارسال کنند در اختیارتان قرار گیرد.

فریت بار (Freight) چیست؟

فریت بار به ارسال بارهای شخصی و غیرتجاری به خارج از کشور گفته می‌شود. این روش معمولاً برای افرادی استفاده می‌شود که قصد مهاجرت، اقامت تحصیلی، مأموریت کاری یا سفرهای طولانی‌مدت دارند.

در فریت بار، بار مسافر جدا از چمدان همراه او و از طریق خطوط هوایی (مانند خدمات بار هوایی شرکت‌هایی نظیر Lufthansa یا Qatar Airways) ارسال می‌شود.

فرآیند اجرایی فریت بار چگونه است؟

فرآیند فریت بار معمولاً شامل مراحل زیر است:

بازدید و برآورد حجم بار
بسته‌بندی تخصصی (کارتن چندلایه، پالت، لفاف ضدضربه)
انتقال به انبار کارگو فرودگاه
انجام تشریفات گمرکی خروج
صدور بارنامه هوایی (Air Waybill)
حمل هوایی
انجام تشریفات گمرکی در کشور مقصد
تحویل به گیرنده یا درب منزل

زمان حمل معمولاً بین ۳ تا ۱۰ روز کاری متغیر است، بسته به مسیر و ایرلاین.

ویژگی‌های اصلی فریت بار:

غیرتجاری بودن کالا
تعلق داشتن بار به یک شخص حقیقی
نیاز به ارائه مدارک شخصی (پاسپورت، بلیت، ویزا)
انجام تشریفات گمرکی ساده‌تر نسبت به بار تجاری
هزینه پایین‌تر نسبت به اضافه‌بار مسافری

چه کالاهایی معمولاً با فریت بار ارسال می‌شوند؟

لوازم منزل
کتاب و جزوه دانشجویی
لباس و وسایل شخصی
ساز موسیقی
لوازم آشپزخانه
تابلو و آثار هنری شخصی
حیوانات خانگی (در چارچوب قوانین ایرلاین)

معمولا برای فریت بار هوایی به کانادا از این روش استفاده میشود.

مزایای فریت بار

هزینه کمتر نسبت به اضافه‌بار مسافری
مناسب برای مهاجران و دانشجویان
تشریفات گمرکی ساده‌تر
امکان بیمه کردن بار
انعطاف در وزن و حجم

معایب فریت بار

فقط برای کالاهای غیرتجاری مجاز است
زمان تحویل ممکن است چند روز طول بکشد
نیاز به حضور گیرنده در گمرک مقصد
محدودیت در ارسال برخی اقلام خاص

کارگو (Cargo) چیست؟

کارگو به حمل‌ونقل بارهای تجاری در سطح بین‌المللی گفته می‌شود. این روش برای شرکت‌ها، تولیدکنندگان، صادرکنندگان و واردکنندگان استفاده می‌شود.

کارگو می‌تواند از طریق هوایی، دریایی، زمینی یا ترکیبی انجام شود. در حمل هوایی کارگو، بار توسط بخش باربری ایرلاین‌ها (مانند Emirates SkyCargo) حمل می‌شود. در حمل دریایی نیز خطوط کشتیرانی بین‌المللی مانند Maersk نقش دارند.

انواع کارگو

1️⃣ کارگو هوایی

سریع‌ترین روش حمل
مناسب برای کالاهای ارزشمند یا فوری

2️⃣ کارگو دریایی

مقرون‌به‌صرفه برای حجم بالا
مناسب برای کالاهای سنگین

معمولا برای حمل دریایی به دبی از این روش استفاده می شود.

3️⃣ کارگو زمینی

مناسب برای کشورهای هم‌مرز
اقتصادی‌تر در برخی مسیرها

چه کالاهایی با کارگو ارسال می‌شوند؟

مواد اولیه کارخانه‌ها
قطعات صنعتی
کالاهای صادراتی
محصولات تجاری
تجهیزات پزشکی
ماشین‌آلات

مزایای کارگو

مناسب برای حجم بالا و بار تجاری
امکان عقد قرارداد رسمی تجاری
قابلیت صدور اسناد بین‌المللی (مانند بارنامه)
امکان حمل کانتینری
قابلیت حمل کالاهای خطرناک طبق مقررات

معایب کارگو

فرآیند گمرکی پیچیده‌تر
نیاز به کارت بازرگانی
هزینه‌های جانبی بیشتر (انبارداری، ترخیص، اسناد)
زمان طولانی‌تر در حمل دریایی

تفاوت‌های اصلی فریت بار و کارگو

معیار مقایسه	فریت بار	کارگو
نوع بار	شخصی و غیرتجاری	تجاری
نوع مشتری	افراد حقیقی	شرکت‌ها و تجار
مدارک مورد نیاز	پاسپورت و بلیت	کارت بازرگانی و اسناد تجاری
تشریفات گمرکی	ساده‌تر	پیچیده‌تر
حجم بار	معمولاً متوسط	از کم تا بسیار بالا
روش حمل	عمدتاً هوایی	هوایی، دریایی، زمینی

چه زمانی فریت بار انتخاب مناسبی است؟

مهاجرت دائم
اعزام دانشجو
انتقال وسایل شخصی به خارج از کشور
ارسال هدایا یا وسایل شخصی به اقوام

چه زمانی کارگو انتخاب مناسبی است؟

صادرات کالا
واردات مواد اولیه
ارسال تجهیزات صنعتی
تجارت بین‌المللی

مدارک موردنیاز در فریت بار و کارگو

یکی از مهم‌ترین تفاوت‌های فریت بار و کارگو در نوع و سطح اسناد و مدارک موردنیاز است. شناخت دقیق این مدارک باعث جلوگیری از تأخیر در ارسال، جریمه‌های گمرکی یا توقیف کالا خواهد شد. در این بخش، مدارک هر روش را به‌صورت تفکیک‌شده بررسی می‌کنیم.

📌 مدارک موردنیاز در فریت بار (ارسال غیرتجاری)

در فریت بار، چون ماهیت کالا شخصی و غیرتجاری است، مدارک ساده‌تر از کارگو تجاری هستند. با این حال، صحت و تطابق اطلاعات بسیار مهم است.

1️⃣ کپی پاسپورت فرستنده

گمرک برای احراز هویت مالک بار به تصویر پاسپورت نیاز دارد. اطلاعات پاسپورت باید با مشخصات درج‌شده در بارنامه مطابقت داشته باشد.

2️⃣ بلیت پرواز یا مدرک اقامت

در بسیاری از کشورها، ارائه بلیت یا مدرکی که نشان دهد صاحب بار قصد اقامت یا سفر دارد، برای اثبات غیرتجاری بودن بار ضروری است.

3️⃣ لیست اقلام (Packing List غیرتجاری)

فهرستی از محتویات بسته‌ها باید تهیه شود. این لیست باید:

دقیق باشد
ارزش تقریبی اقلام را مشخص کند
تعداد کارتن‌ها و وزن آن‌ها را نشان دهد

اظهار نادرست ارزش کالا ممکن است در مقصد مشکل‌ساز شود.

4️⃣ فرم اظهارنامه گمرکی

در زمان خروج بار از کشور، اظهارنامه‌ای تنظیم می‌شود که در آن ماهیت غیرتجاری بار قید می‌گردد.

5️⃣ بارنامه هوایی (Air Waybill – AWB)

پس از پذیرش بار توسط شرکت هواپیمایی، بارنامه هوایی صادر می‌شود. این سند قرارداد رسمی حمل بین فرستنده و شرکت حمل‌کننده است.

نکته مهم در فریت بار

در صورتی که مشخص شود کالا جنبه فروش دارد (مثلاً تعداد بالای کالای نو مشابه)، گمرک می‌تواند بار را تجاری تلقی کند و مشمول مقررات کارگو نماید. بنابراین شفافیت در اعلام محتویات بسیار حیاتی است.

📌 مدارک موردنیاز در کارگو (ارسال تجاری)

در کارگو، به دلیل ماهیت تجاری کالا، فرآیند مستندسازی دقیق‌تر و رسمی‌تر است. این اسناد پایه عملیات صادرات و واردات محسوب می‌شوند.

1️⃣ کارت بازرگانی

برای صادرات و واردات رسمی در ایران، داشتن کارت بازرگانی معتبر الزامی است. بدون این کارت، امکان انجام تشریفات تجاری وجود ندارد.

2️⃣ پیش‌فاکتور (Proforma Invoice)

این سند پیش از ارسال کالا صادر می‌شود و شامل:

مشخصات فروشنده و خریدار
شرح کالا
مقدار
قیمت واحد و قیمت کل
شرایط تحویل (اینکوترمز)

3️⃣ فاکتور تجاری (Commercial Invoice)

سند اصلی فروش که مبنای محاسبه حقوق و عوارض گمرکی در کشور مقصد است. اطلاعات آن باید دقیق و مطابق با قرارداد باشد.

4️⃣ لیست عدل‌بندی (Packing List)

جزئیات کامل بسته‌بندی شامل:

تعداد کارتن یا پالت
وزن خالص و ناخالص
ابعاد
نحوه چیدمان

این سند برای بازرسی گمرکی و انبارداری اهمیت دارد.

5️⃣ گواهی مبدأ (Certificate of Origin)

سندی که کشور تولیدکننده کالا را مشخص می‌کند و معمولاً توسط اتاق بازرگانی صادر می‌شود. این مدرک در تعیین تعرفه گمرکی و استفاده از توافق‌نامه‌های تجاری مؤثر است.

6️⃣ بارنامه حمل

بسته به نوع حمل، یکی از اسناد زیر صادر می‌شود:

در حمل هوایی: بارنامه هوایی (AWB)
در حمل دریایی: بارنامه دریایی (Bill of Lading – B/L)

بارنامه دریایی علاوه بر قرارداد حمل، می‌تواند سند مالکیت کالا نیز محسوب شود.

7️⃣ اظهارنامه گمرکی صادرات یا واردات

اظهار رسمی کالا در سامانه گمرکی که شامل کد تعرفه (HS Code)، ارزش کالا و اطلاعات کامل محموله است.

8️⃣ بیمه‌نامه باربری

در معاملات بین‌المللی، بیمه‌نامه حمل بر اساس شرایط توافق‌شده صادر می‌شود و در صورت خسارت، مبنای دریافت غرامت خواهد بود.

تفاوت اسنادی فریت بار و کارگو در یک نگاه

معیار	فریت بار	کارگو
ماهیت اسناد	ساده و شخصی	رسمی و تجاری
نیاز به کارت بازرگانی	ندارد	الزامی
فاکتور فروش	ندارد	الزامی
گواهی مبدأ	ندارد	در اغلب موارد لازم
پیچیدگی فرآیند	پایین	بالا

نحوه محاسبه هزینه‌ها در فریت بار و کارگو

یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های مشتریان در حمل‌ونقل بین‌المللی، شفاف بودن هزینه‌هاست. بسیاری تصور می‌کنند هزینه حمل فقط بر اساس «وزن بار» تعیین می‌شود، در حالی‌که در واقع ساختار قیمت‌گذاری در فریت بار و کارگو ترکیبی از چندین عامل فنی، عملیاتی و گمرکی است.

نوع حمل (هوایی یا دریایی)، ماهیت بار (شخصی یا تجاری)، حجم، وزن، مقصد، فصل حمل و حتی شرایط بازار جهانی می‌تواند در رقم نهایی تأثیر مستقیم داشته باشد. در ادامه، ساختار هزینه‌ها را به‌صورت دقیق‌تر بررسی می‌کنیم.

محاسبه هزینه در فریت بار (ارسال غیرتجاری هوایی)

در فریت بار که عمدتاً به‌صورت هوایی انجام می‌شود، مهم‌ترین معیار محاسبه «وزن قابل محاسبه» یا Chargeable Weight است. این وزن ممکن است با وزن واقعی متفاوت باشد.

شرکت‌های هواپیمایی فضای هواپیما را بر اساس وزن و حجم مدیریت می‌کنند. به همین دلیل، اگر بار شما سبک اما حجیم باشد، هزینه بر اساس حجم محاسبه خواهد شد؛ زیرا فضای بیشتری از هواپیما را اشغال می‌کند.

تفاوت وزن واقعی و وزن حجمی

وزن واقعی همان عددی است که هنگام توزین بار روی باسکول ثبت می‌شود.
اما وزن حجمی نشان‌دهنده فضایی است که بار در هواپیما اشغال می‌کند.

در حمل هوایی، فرمول محاسبه وزن حجمی به‌صورت زیر است:

طول × عرض × ارتفاع (بر حسب سانتی‌متر) ÷ 6000

عدد 6000 یک ضریب استاندارد بین‌المللی در صنعت حمل هوایی است.

برای مثال، اگر بسته‌ای ابعادی برابر با 100×80×60 سانتی‌متر داشته باشد، وزن حجمی آن 80 کیلوگرم خواهد بود. اگر وزن واقعی آن 65 کیلوگرم باشد، هزینه بر اساس 80 کیلوگرم محاسبه می‌شود، زیرا وزن حجمی بیشتر است.

این موضوع برای افرادی که لوازم منزل یا وسایل سبک اما بزرگ ارسال می‌کنند اهمیت زیادی دارد.

نرخ هر کیلوگرم چگونه تعیین می‌شود؟

نرخ هر کیلوگرم در فریت بار ثابت نیست و به عوامل متعددی بستگی دارد. مسیر پروازی، کشور مقصد، ظرفیت پرواز، فصل‌های پرتردد (مانند قبل از سال نو میلادی) و حتی قیمت سوخت در تعیین نرخ نقش دارند.

ایرلاین‌هایی مانند Qatar Airways یا Lufthansa بسته به شبکه پروازی، نوع هواپیما و میزان تقاضا، تعرفه‌های متفاوتی ارائه می‌دهند. به همین دلیل ممکن است نرخ ارسال به یک کشور در دو بازه زمانی متفاوت، کاملاً تغییر کند.

هزینه‌های جانبی در فریت بار

بسیاری از مشتریان فقط به نرخ هر کیلو توجه می‌کنند، در حالی‌که هزینه نهایی شامل بخش‌های دیگری نیز هست. این هزینه‌ها می‌تواند شامل بسته‌بندی تخصصی، خدمات گمرکی خروج، صدور بارنامه هوایی (AWB)، انبارداری فرودگاه و بیمه باشد.

برای مثال، اگر بار نیاز به پالت‌بندی یا لفاف‌پیچی مقاوم داشته باشد، هزینه بسته‌بندی جداگانه محاسبه می‌شود. همچنین در برخی مسیرها، هزینه انبارداری فرودگاه مقصد بر عهده گیرنده است.

بنابراین هزینه نهایی فریت بار از مجموع «کرایه حمل» و «خدمات جانبی» تشکیل می‌شود، نه فقط وزن ضربدر نرخ.

محاسبه هزینه در کارگو (حمل تجاری)

در کارگو، ساختار قیمت‌گذاری پیچیده‌تر از فریت بار است، زیرا علاوه بر کرایه حمل، هزینه‌های عملیاتی، بندری، گمرکی و اسنادی نیز وارد محاسبه می‌شوند.

هزینه‌ها بسته به اینکه حمل هوایی باشد یا دریایی، متفاوت خواهد بود.

کارگو دریایی

در حمل دریایی، مبنای محاسبه کاملاً متفاوت است. در این روش، معمولاً حجم یا نوع کانتینر ملاک قرار می‌گیرد، نه وزن صرف.

اگر بار به‌صورت کانتینر کامل (FCL) ارسال شود، شما یک کانتینر 20 یا 40 فوت رزرو می‌کنید و هزینه بر اساس نوع کانتینر تعیین می‌شود، حتی اگر کانتینر کاملاً پر نشود.

خطوط کشتیرانی بین‌المللی مانند Maersk برای هر مسیر نرخ مشخصی برای کانتینر تعیین می‌کنند که بسته به شرایط بازار تغییر می‌کند.

در حالت خرده‌بار (LCL)، هزینه بر اساس متر مکعب (CBM) محاسبه می‌شود. در این روش نیز وزن حجمی با وزن واقعی مقایسه شده و عدد بزرگ‌تر ملاک قرار می‌گیرد.

هزینه‌های جانبی در کارگو دریایی

در کارگو دریایی ، هزینه‌های جانبی نقش بسیار پررنگی دارند. هزینه‌هایی مانند THC مبدأ و مقصد، بارگیری، انبارداری، تخلیه کانتینر، دموراژ (در صورت تأخیر در بازگرداندن کانتینر)، بیمه و عوارض گمرکی می‌توانند بخش قابل توجهی از هزینه کل را تشکیل دهند.

در برخی موارد، اگر برنامه‌ریزی دقیقی انجام نشود، هزینه دموراژ یا انبارداری می‌تواند به‌طور غیرمنتظره افزایش یابد.